|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.205. अध्यायः 205
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति निबन्धनेन स्वमातरंप्रति अरण्यत्वेन रूपितस्य संसारचक्रस्य विवरणम्॥ 1॥ तथा नारदसावित्रीसंवादः॥ 2॥ नारदेन तपसा श्रीभगवदपरोक्षीकरणम्॥ 3॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
* युधिष्ठिर उवाच। 12-205-0x(6051)(73106)
पितामह महाप्राज्ञ दुःखशोकसमाकुले।
संसारचक्रे लोकानां निर्वेदो नास्ति किंन्विदम्॥ 12-205-1(73107)
भीष्म उवाच। 12-205-2x(6052)
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्।
निबन्धनस्य संवादं भोगवत्या नृपोत्तम॥ 12-205-2(73108)
मुनिं निबन्धनं शुष्कं धमनीयाकृतिं तथा।
निरारम्भं निरालम्बमसज्जन्तं च कर्मणि।
पुत्रं दृष्ट्वाऽप्युवाचार्तं माता भोगवती तदा॥ 12-205-3(73109)
उत्तिष्ठ मूढ किं शेषे निरपेक्षः सुहृज्जनैः।
निरालम्बो धनोपाये पैतृकं तव किं धनम्॥ 12-205-4(73110)
निबन्धन उवाच। 12-205-5x(6053)
पैतृकं मे महन्मातः सर्वदुःखालयं त्विह।
अस्त्येतत्तद्विधाताय यतिष्ये तत्र मा शुचः॥ 12-205-5(73111)
इदं शरीरमत्युग्रं पित्रा दत्तमसंशयम्।
तमेव पितरं गत्वा धनं तिष्ठति शाश्वतम्॥ 12-205-6(73112)
कश्चिन्महति संसारे वर्तमान---।
वनदुगमभिप्राप्तो महत्क्रव्या-----॥ 12-205-7(73113)
सिंहव्याघ्रगजाकारैरतिघोरैर्महा-----।
समन्तात्सुपरिक्षिप्तं स दृष्ट्वा व्यथते पुमान्॥ 12-205-8(73114)
स तद्वनं ह्यनुचरन्विप्रधावन्नितस्ततः।
वीक्षमाणो दिशः सर्वाः शरणार्थं प्रधावति॥ 12-205-9(73115)
अथापश्यद्वनं रूढं समन्ताद्वागुरावृतम्।
वनमध्ये च तत्रासीदुदपानः समावृतः॥ 12-205-10(73116)
वल्लिभिस्तृणसंछिन्नैर्गूढाभिरभिसंवृतः।
स पपात द्विजस्तत्र विजने सलिलाशये॥ 12-205-11(73117)
विलग्नश्चाभवत्तस्मिँल्लतासन्तानसङ्कुले।
बाहुभ्यां संपरिष्वक्तस्तया परमसत्वया॥ 12-205-12(73118)
स तथा लम्बते तत्र ऊर्ध्वपादो ह्यधश्शिराः।
अधस्तत्रैव जातश्च जम्बूवृक्षः सुदुस्तरः॥ 12-205-13(73119)
कूपस्य तस्य वेलाया अपश्यत्सुमहाफलम्।
वृक्षं बहुविधं व्योमं वल्लीपुष्पसमाकुलम्॥ 12-205-14(73120)
नानारूपा मधुकरास्तस्मिन्वुक्षऽभवन्किल।
तेषां मधूनां बहुधा धारा प्रववृते तदा॥ 12-205-15(73121)
विलम्बमानः स पुमान्धारां पिबति सर्वदा।
न तस्य तृष्णा विरता पीयमानस्य संकटे॥ 12-205-16(73122)
परीप्सति च तां नित्यमतृप्तः स पुनः पुनः।
एवं स वसते तत्र दुःखिदुःखी पुनः पुनः॥ 12-205-17(73123)
मया तु तद्धनं देयं तव दास्यामि चेच्छसि।
तस्य च प्रार्थितः सोथ दत्वा मुक्तिमवाप सः॥ 12-205-18(73124)
सा च त्यक्त्वाऽर्थसंकल्पं जगाम परमां गतिम्॥ 12-205-19(73125)
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपज्ञा नृपोत्तम।
परं वैराग्यमागम्य गच्छन्ति परमं पदम्॥ 12-205-20(73126)
युधिष्ठिर उवाच। 12-205-21x(6054)
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपं विदितं न मे।
पैतृकं तु धनं प्रोक्तं किं तद्विद्वन्महात्मना॥ 12-205-21(73127)
कान्तारमिति किं प्रोक्तं को हस्ती स तु कूपकः।
किंसंज्ञिको महावृक्षो मधु वाऽपि पितामह॥ 12-205-22(73128)
एवं मे संशयं विद्धि धनशब्दं किमुच्यते।
कथं लब्धं धनं तेन तथा च किमिदं त्विह॥ 12-205-23(73129)
भीष्म उवाच। 12-205-24x(6055)
उपाख्यानमिदं सर्वं मोक्षविद्भिरुदाहृतम्।
सुमतिं विन्दते येन बन्धनाशश्च भारत॥ 12-205-24(73130)
एतदुक्तं हि कान्तारं महान्संसार एव सः।
ये ते प्रतिष्ठिता व्याला व्याधयस्ते प्रकीर्तिताः॥ 12-205-25(73131)
या सा नारी महाघोरा वर्णरूपविनाशिनी।
तामाहुश्च जरां प्राज्ञाः परिष्वक्तं यया जगत्॥ 12-205-26(73132)
यस्तत्र कूपे वसते महाहिः काल एव सः।
यो वृक्षः स च मृत्युर्हि स्वकृतं तस्य तत्फलम्॥ 12-205-27(73133)
ये तु कृष्णाः सिता राजन्मूषिका रात्र्यहानि वै॥ 12-205-28(73134)
द्विषट्कपदसंयुक्तो यो हस्ती षण्मुखाकृतिः।
स च संवत्सरः प्रोक्तः पाशमासर्तवो मुखाः॥ 12-205-29(73135)
एतत्संसारचक्रस्य स्वरूपं व्याहृतं मया।
एवं लब्धधनं राजंस्तत्स्वरूपं विनाशय॥ 12-205-30(73136)
एतज्ज्ञात्वा तु सा राजन्परं वैराग्यमास्थिता।
यथोक्तविधिना भूयः परं पदमवाप सः॥ 12-205-31(73137)
धत्ते धारयते चैव एतस्मात्कारणाद्धनम्।
तद्गच्छ चामृतं शुद्धं हिरण्यममृतं तपः॥ 12-205-32(73138)
तत्स्वरूपो महादेवः कृष्णो देवकिनन्दनः।
तस्य प्रसादाद्दुःखस्य नाशं प्राप्स्यसि मानद॥ 12-205-33(73139)
एकः कर्ता स कृष्णश्च ज्ञानिनां परमा गतिः॥ 12-205-34(73140)
इदमाश्रित्य देवेन्द्रो देवा रुद्रास्तथाऽश्विनौ।
स्वेस्वे पदे विविशिरे भुक्तिमुक्तिविदो जनाः॥ 12-205-35(73141)
भूतानामन्तरात्माऽसौ स नित्यपदसंवृतः।
श्रूयतामस्य सद्भावः सम्यग्ज्ञानं यथा तव॥ 12-205-36(73142)
भवेदेतन्निबोध त्वं नारदाय पुरा हरिः।
दर्शयित्वाऽऽत्मनो रूपं यदवोचत्स्वयं विभुः॥ 12-205-37(73143)
पुरा देवऋषिः श्रीमान्नारदः परमार्थवान्।
चचार पृथिवीं कृत्स्नां तीर्थान्यनुचरन्प्रभुः॥ 12-205-38(73144)
हिमवत्पादमाश्रित्य विचार्य च पुनःपुनः।
स ददर्श ह्रदं तत्र पद्मोत्पलसमाकुलम्॥ 12-205-39(73145)
ददर्श कन्यां तत्तीरे सर्वाभरणभूषिताम्।
शोभमानां श्रिया राजन्क्रीडन्तीमुत्पलैस्तथा॥ 12-205-40(73146)
सा महात्मानमालोक्य नारदेत्याह भामिनी।
तस्याः समीपमासाद्य तस्थौ विस्मितमानसः॥ 12-205-41(73147)
वीक्षमाणं तमाज्ञाय सा कन्या चारुवासिनी।
विजजृम्भे महाभागा स्मयमाना पुनः पुनः॥ 12-205-42(73148)
तस्मात्समभवद्वक्रात्पुरुषाकृतिसंयुतः।
रत्नविन्दुचिताङ्गस्तु सर्वाभरणभूषितः॥ 12-205-43(73149)
आदित्यसदृशाकारः शिरसा धारयन्मणिम्।
पुनरेव तदाकारसदृशः समजायत॥ 12-205-44(73150)
तृतीयस्तु महाराज विविधाभरणैर्युतः।
प्रदक्षिणं तु तां कृत्वा विविधध्वनयस्तु ताम्॥ 12-205-45(73151)
ततः सर्वेण विप्रर्षिः कन्यां पप्रच्छ तां शुभाम्॥ 12-205-46(73152)
का त्वं परमकल्याणि पद्मेन्दुसदृशानने।
न जाने त्वां महादेवि ब्रूहि सत्यमनिन्दिते॥ 12-205-47(73153)
कन्योवाच। 12-205-48x(6056)
सावित्री नाम विप्रर्षे शृणु भद्रं तवास्तु वै।
किं करिष्यामि तद्ब्रूहि तव यच्चेतसि स्थितम्॥ 12-205-48(73154)
नारद उवाच। 12-205-49x(6057)
अभिवादये त्वां सावित्रि कृतार्थोऽहमनिन्दिते।
एतं मे संशयं देवि वक्तुमर्हसि शोभने॥ 12-205-49(73155)
यस्तु वै प्रथमोत्पन्नः कोऽसौ स पुरुषाकृतिः।
बिन्दवस्तु महादेवि मूर्ध्नि ज्योतिर्मयाकृतिः॥ 12-205-50(73156)
कन्योवाच। 12-205-51x(6058)
अग्रजः प्रथमोत्पन्नो यजुर्वेदस्तथाऽपरः।
तृतीयः सामवेदस्तु संशयो व्येतु ते मुने॥ 12-205-51(73157)
वेदाश्च बिन्दुसंयुक्ता यज्ञस्य फलसंश्रिताः।
यत्तद्दृष्टं महज्ज्योतिर्ज्योतिरित्युच्यते बुधैः॥ 12-205-52(73158)
ऋषे ज्ञेयं मया चाऽपीत्युक्त्वा चान्तरधीयत।
ततः स विस्मयाविष्टो नारदः पुरुषर्षभ।
ध्यानयुक्तः स तु चिरं न बुबोध महामतिः॥ 12-205-53(73159)
ततः स्नात्वा महातेजा वाग्यतो नियतेन्द्रियः।
तुष्टाव पुरुषव्याघ्रो जिज्ञासुश्च तदद्भुतम्॥ 12-205-54(73160)
ततो वर्षशते पूर्णे भगवाँलोकभावनः।
प्रादुश्चकार विश्वात्मा ऋषेः परमसौहृदात्॥ 12-205-55(73161)
तमागतं जगन्नाथं सर्वकारणकारणम्।
अखिलामरमौल्यङ्गरुक्मारुणपदद्वयम्॥ 12-205-56(73162)
वैनतेयपदस्पर्शकिणशोभितजानुकम्।
पीताम्बरलसत्काञ्चीदामबद्धकटीतटम्॥ 12-205-57(73163)
श्रीवत्सवक्षसं चारुमणिकौस्तुभकन्धरम्।
मन्दस्मितमुखाम्भोजं चलदायतलोचनम्॥ 12-205-58(73164)
नम्रचापानुकरणनम्रभ्रूयुगशोभितम्।
नानारत्नमणीवज्रस्फुरन्मकरकुण्डलम्॥ 12-205-59(73165)
इन्द्रनीलनिभासं तं केयूरमकुटोज्ज्वलम्।
देवैरिन्द्रपुरोगैश्च ऋषिसङघैरभिष्टुतम्॥ 12-205-60(73166)
नारदो जयशब्देन ववन्दे शिरसा हरिम्॥ 12-205-61(73167)
ततः स भगवाञ्श्रीमान्मेघगम्भीरया गिरा।
प्राहेशः सर्वभूतानां नारदं पतितं क्षितौ॥ 12-205-62(73168)
भद्रमस्तु ऋषे तुभ्यं वरं वरय सुव्रत।
यत्ते मनसि सुव्यक्तमस्ति च प्रददामि तन्॥ 12-205-63(73169)
स चेमं जयशब्देन प्रसीदेत्यातुरो मुनिः।
प्रोवाच हृदि संरूढं शङ्खचक्रगदाधरम्॥ 12-205-64(73170)
विवक्षितं जगन्नाथ मया ज्ञातं त्वयाऽच्युत।
तत्प्रसीद हृषीकेश श्रोतुमिच्छामि तद्धरे॥ 12-205-65(73171)
ततः स्मयन्महाविष्णुरभ्यभाषत नारदम्।
यद्दृष्टं मम रूपं तु वेदानां शिरसि त्वया॥ 12-205-66(73172)
निर्द्वन्द्वा निरहंकाराः शुचयः शुद्धलोचनाः।
तं मां पश्यन्ति सततं तान्पृच्छ यदिहेच्छसि॥ 12-205-67(73173)
ये योगिनो महाप्राज्ञा मदंशा ये व्यवस्थिताः।
तेषां प्रसादं देवर्षे मत्प्रसादमवैहि तत्॥ 12-205-68(73174)
भीष्म उवाच। 12-205-69x(6059)
इत्युक्त्वा स जगामाथ भगवान्भूतभावनः।
तस्माद्व्रज हृषीकेशं कृष्णं देवकिनन्दनम्॥ 12-205-69(73175)
एतमाराध्य गोविन्दं गता मुक्तिं महर्षयः।
एष कर्ता विकर्ता च सर्वकारणकारणम्॥ 12-205-70(73176)
मयाऽप्येतच्छ्रुतं राजन्नारदात्तु निबोध तत्।
स्वयमेव समाचष्ट नारदो भगवान्मुनिः॥ 12-205-71(73177)
समस्तसंसारविघातकारणं
भजन्ति ये विष्णुमनन्यमानसाः।
ते यान्ति सायुज्यमतीव दुर्लभ
मितीव नित्यं हृदि वर्णयन्ति॥' ॥ 12-205-72(73178)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि पञ्चाधिकद्विशततमोऽध्यायः॥ 205॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
* अयमध्यायः ध. पुस्तक एव दृश्यते। 12-205-65 मया विवक्षितं त्वया ज्ञातमिति संबन्धः॥ 12-205-69 व्रज शरणमिति शेषः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|